Bíonn Gráinne Ní Ghilín ag plé le cúrsaí oidhreachta ina ról mar Chomhordaitheoir Tionscadail i gCultúrlann McAdam Ó Fiaich. Tá scór bliain caite aici i réimsí éagsúla, ina measc oideachas, na meáin chumarsáide agus aistriúchán.
Is feachtasóir ar son cearta teanga í leis an Dream Dearg.
Bhí sí ina heagarthóir ar an iris An tUltach agus bhí ailt léi ar Comhar, Nós, Gaelscéal, Foinse agus Lá thar na blianta.
Caitheann sí tréimhsí tostmhara ar chúrsaí machnaimh san India gach bliain.
Iarradh ar An Tionscadal Logainmneacha níos luaithe i mbliana Gaeilge a chur ar liosta stadanna bus. Tá comóradh déanta ar naoimh ar fud na tíre sna hainmneacha ar pharóistí, scoileanna, clubanna spóirt agus eile, agus in iarthar Bhéal Feirste tá mairtíreach, soiscéalaí agus ardaingeal ina measc siúd a mbeidh a n-ainm in airde ag stadanna Metro agus Glider.
Ní bhíonn a fhios ag duine cá luíonn an bhróg ar an duine eile. Is iomaí duine a chastar orainn ó lá go lá. Chímid iad ag stad an bhus nó sa scuaine san ollmhargadh, ach is beag aird a thugaimid orthu de ghnáth. Tagann siad agus imíonn siad le gaoth. In amanna, áfach, déanaimid teagmháil súl agus meangadh beag cairdiúil le daoine cé nach dár lucht aitheantais iad. Tharla a leithéid ar obair an lá cheana. Bhí fear óg sa bhialann ag fáil bricfeasta le cairde agus ba léir ar an aird a bhí siad ag díriú air gur cuairteoir a bhí ann. Nuair a bhí sé ag imeacht amach ar an doras, dúirt duine den chuideachta, ‘Tugaigí aire mhaith dó. Tá a fhios agam go dtabharfaidh.’
LEATH ciúnas ar fud an tslua a bhí ag léirsiú taobh amuigh de Halla na Cathrach an tseachtain seo caite agus an Dr Hani Mahdi as Gaza ag caint ón ardán go paiseanta agus go cráite ar na huafáis atá ag titim amach ina áit dúchais. Tá tríocha duine dá theaghlach féin caillte ag an Dr Mahdi ó bhí an 7 Deireadh Fómhair ann. Labhair sé ar thithe scriosta agus ar ógánaigh agus páistí a bheith ar iarraidh. Bhí an lucht éisteachta míchompordach. De ghnáth ligimid scairteanna uainn ach ní raibh a leithéid fóirsteanach sa chás seo agus is beag torainn a bhí le cluinstin.
BRONNFAR Buaicghradam Cumarsáide an Oireachtais ar an iriseoir Feirsteach Eoghan Ó Néill an tseachtain seo chugainn ag ócáid speisialta i gCill Airne le linn Oireachtas na Gaeilge as ‘téagar, substaint agus sárchaighdeán a shaothair’ sna meáin chumarsáide thar na blianta.
Níl insint béil ar a scáfaire atá an nuacht atá ag teacht as Gaza le cúpla seachtain anuas. Nuair a bhuailim le cairde nó comharsana ar an tsráid nó le comhghleacaithe ar an obair, táimid inár staic, balbhaithe ag na huafáis atá ag titim amach. Níl a fhios againn cad é is féidir linn a dhéanamh. Táimid cleachtaithe le feachtais a théann i ngleic le ciorruithe ar sheirbhísí poiblí nó le droch-choinníollacha ar obair. Le séanadh cearta teanga nó le leatrom ar bhonn claonadh gnéis. Ach nílimid cleachtaithe leis an chinedhíothú.
BHÍ teach lán ann Dé hAoine seo caite sa Chultúrlann agus Laurence McKeown, drámadóir agus file, agus Mohammed el-Kurd, iriseoir 25 bliana d’aois, i mbun comhrá poiblí lena chéile. Imeacht é a d’eagraigh Haymarket Books, foilsitheoir radacach, neamhspleách, neamhbhrabúis atá lonnaithe in Chicago agus a áiríonn Angela Davis ar na húdair a bhfuil saothar leo eisithe aige.
Tréith amháin atá i gcoitinne ag na Gaeil is ea gur maith linn bheith ag maíomh as na hoícheanta spleodracha atá caite againn thar na blianta. Oícheanta móra mireachais a lean go maidin. Oícheanta craiceáilte le scoth an cheoil agus na cuideachta. Oícheanta a mhairfidh sa chuimhne. Tá snáithe ar leith i scéalta den chineál seo, a bhíonn á reic i ngach cearn den tír, is é sin an ról a bhí ag an chraoltóir Rónán Mac Aodha Bhuí, a cailleadh Dé Máirt, iontu.
TÁ coicís ann go dtosóidh Féile an Phobail, ceann de na féilte pobail is mó san Eoraip. Beidh cainteoirí, ealaíontóirí agus ceoltóirí as fud fad na cathrach agus níos faide i gcéin ag tarraingt ar Iarthar Bhéal Feirste le páirt a ghlacadh san fhéile a mhairfeas aon lá dhéag. Seo cuid de na himeachtaí Gaeilge a bheas ar siúl idir an 3ú agus 13ú Lúnasa.
RUD a chuir iontas mór orm fá chathair na hAithne ná an oiread graifítí neamhtharraingteach atá ann. Ní raibh fiche bomaite féin caite agam ag siúl thart ar na cúlsráideanna gur tuigeadh dom go bhfuil tábhacht mhór le híomhá na seamróige ann. Tá sí le feiceáil ar fud na háite. Tuigfidh lucht leanúna sacair cén suntas atá leis, ach mar dhuine nach gcuireann mórán suime sna cúrsaí sin b’éigean dom dul i muinín Google le heolas a fháil ar an chúis a bhfuil an tsiombail a shamhlaítear leis an Éireannachas chomh coitianta sin in ealaín sráide phríomchathair na Gréige.
TÁ cuan beag cluthair eile aimsithe againn, mé féin agus mo chomhbhádóirí, agus an oíche aréir caite ag an Friendseap ar ancaire fá chumhdach na réaltaí ar chósta oileán Paxos sa Mhuir Iónach. Bhí dinnéar blasta againn ar an bhád aréir, sailéad Gréagach lán trátaí agus feta, ochtapas agus pónairí fava, ansin seal damhsa le seinnliosta spleodrach an scipéara.
FUAIR Alexi greim ar an rópa bhuí agus thum sé isteach san uisce, a chorp lúbtha i gcruth grástúil an deilfín. Shnámh sé fiche méadar a fhad leis an oileán agus dhreap sé cosnocht suas na carraigeacha gur aimsigh sé rud daingean a dtiocfadh leis an téad a cheangal leis. Crann beag a roghnaigh sé. Chuir sé an rópa thart timpeall air agus chuir snaidhm go sciliúil ann. Dhá bhomaite ina dhiaidh sin, bhí sé ag teacht aníos as an fharraige isteach sa Duende, bád 44 troigh atá mar mhodh iompair, áit chónaithe agus tearmann ag seisear againn an tseachtain seo i Muir Iónach. Focal Spáinnise é duende a chiallaíonn an paisean agus an inspioráid a thagann ar ealaíontóir i mbuaic na cruthaitheachta. Is é Alexi an scipéir agus tá bád eile, Iris IV, ag dul thart ar oileáin thiar na Gréige in éineacht linn faoi stiúir Petros, ceoltóir proifisiúnta a chaith seachtain na hEoraifíse i mBaile Átha Cliath in 1997 leis an ghrúpa a rinne ionadaíocht ar an Ghréig sa chomórtas. Bhí ról aige i searmanas oscailte na gCluichí Oilimpeacha san Aithin in 2004 fosta. Eisean an drumadóir ar an mhórscáileán ón chianaimsir a bhí i mbun agallaimh le lucht cnagtha na ndrumaí sa staidiam féin. Tá druma fíorálainn le Petros ar an turas seo atá déanta de chruach agus ar féidir nótaí a chasadh air. Chuirfeadh an fhuaim thaibhsiúil, uaigneach clog i gcuimhne duit. Gach maidin agus tráthnóna le luí na gréine buaileann sé ceol a thig óna chroí agus as an stór rithimí agus dreasanna atá cluinste, foghlamtha agus suaite go smior aige le dhá scór bliain anuas.
Bhailigh cúpla céad duine ag Raidió Fáilte cúpla seachtain ó shin le páirt a ghlacadh i Lá Gnímh Pobail a bhí eagraithe ag Bord Comhpháirtíochta Iarthar Bhéal Feirste. Chruinnigh grúpaí as achan chearn den chathair taobh amuigh de Halla na Cathrach ag am lóin le seasamh in aghaidh ciorruithe a bhí bagartha in earnáil na luathbhlianta. Ba é an dara mórshiúl é le 10 lá ina raibh Gaeil páirteach. Bhí agóid ann an tseachtain roimhe sin ar Bhóthar na bhFál nuair a shiúil lucht na luathbhlianta ó Ionad Uíbh Eachach go Cultúrlann McAdam Ó Fiaich.
Cuireadh Aodhán Gillen sa chré i reilig Prospect i gCarraig Fhearghuis, baile dúchais a mháthar, Luan na Cásca. Peileadóir a raibh gealadh breá faoi ab ea Aodhán, mac le col ceathrar liom. Bhí sé le club Dundela ó bhí mí Eanáir i mbliana ann, é ar iasacht ó Carrick Rangers. Cé nach raibh aithne mhaith agam air, is iomaí scéal a chuala mé thar na blianta óna sheanathair bródúil, m’uncail, faoi na laethanta móra i saol Aodháin agus faoina éachtaí spóirt. A chéad chomaoineach agus a chóineartú. Go raibh áit faighte aige in acadamh de chuid Manchester United d’imreoirí óga. Gurbh é a scóráil an cúl lenar bhuaigh Newington Corn Steel and Sons Lá Nollag 2021 sa chluiche ceannais in aghaidh Linfield Swifts.
Tá tuairim is 15 bliana ann ó bhí mé i láthair ag siompóisiam lae in Ollscoil na Banríona fá chúrsaí leighis sa bhéaloideas i dteangacha difriúla. Bhí léachtóirí agus taighdeoirí as réimsí éagsúla ann ag caint fá na teoiricí ba dhéanaí agus fá cheangail nua a bhí déanta acu mar thoradh ar a gcuid staidéir. Bhí iar-mháinlia a bhí ar scor i láthair agus cuireadh in aithne dá chéile sinn ag am sosa. Bhí an comhrá sibhialta go leor go dtí gur luaigh mé go raibh mé ag obair leis an Ghaeilge. ‘Ní aontaím leis sin,’ ar sé. D’iarr mé soiléiriú air maidir le cén rud go díreach nach n-aontaíonn sé leis. ‘An Ghaeilge,’ ar sé, ‘ní aontaím leis.’ D’fhiafraigh mé de cén dóigh a dtiocfadh leis aontú nó gan aontú le teanga. De réir mar a chuaigh sé ar aghaidh ba léir gurbh é an rud a bhí i gceist aige ná go raibh sé in éadan airgead a chaitheamh ar an teanga a chur chun cinn. Dar leis, ba chóir dúinn uilig a bheith ag foghlaim na Sínise. Ní leigheas ar bith é an t-oideachas ar an bhiogóideacht, faraor.
Bím ag freastal ar ranganna machnaimh ar líne uair nó dhó sa tseachtain agus le mí anuas tá an treoraí galánta atá againn ag díriú ar an tsonas. ‘Cé go mothaíonn tú pian an domhain, bí sona sásta ar aon nós,’ a deir sí. Furasta a rá, ach níl sé i gcónaí éasca é a chleachtadh.